حسن مرسلوند

200

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

صدر اعظم معرفى شد . در صدارت عين الدوله ( 1321 - 1324 ق ) منشى صدر اعظم بود و لقب دبير حضورى گرفت . در سال 1324 قمرى ، ميرزا تقى خان مجد الملك ، وزير داخله كه دايى قوام السلطنه بود او را در وزارتخانهء خود ، وزير رسائل كرد . مدتى گذشت كه به واسطهء حسن خط و نيكويى انشاء به منشى حضورى مظفر الدّين شاه رسيد و لقب دبير حضورىاش به وزير حضورى تبديل شد . در خيزش مشروطه‌خواهى در ايران ، او كه وزير حضور و منشى مظفر الدّين شاه قاجار بود ، به مشروطه‌خواهان كمك فراوانى كرد . نامه‌هايى از او در دست است كه خطاب به سران مشروطه از جمله آيت‌الله سيد محمد طباطبايى و سيد عبد الله بهبهانى نگاشته و در آنها پيشبرد كار مشروطه را به آنان گوشزد كرده است . فرمان مشروطيّت كه از طرف مظفر الدّين شاه صادر شد ، به خط و انشاى اوست . به خاطر خدماتش به مشروطه ، پس از فتح تهران ، سخت مورد توجه مشروطه‌طلبان واقع شد . حاج على قلى خان سردار اسعد ، يكى از دو فاتح تهران و از سران مشروطه‌خواه توجه ويژه‌اى به او داشت . پس از مشروطه ، به اشارهء سردار اسعد ، ميرزا احمد خان معاون وزارت داخله ، و راه ترقى او براى رسيدن به مدارج عالى سياسى كشور باز شد . در اول مردادماه 1289 خورشيدى كه كابينهء اول مستوفى الممالك تشكيل شد ، وزير جنگ اين كابينه بود و در كابينهء سپهدار اعظم ( 27 تير 1290 ) عهده‌دار پست وزارت عدليّه شد . در كابينهء 3 مرداد 1290 صمصام السلطنهء بختيارى ، وزير داخله بود و در چند ترميم اين كابينه نيز ، همين سمت را حفظ كرد . تشكيل ژاندارمرى و واقعهء خلع سلاح مجاهدين در پارك اتابك ، وقايعى بود كه در اين دورهء وزارت او اتفاق افتاد . قوام السلطنه در 28 دى 1291 در كابينهء اول علاء السلطنه ، وزير ماليّه شد و در 1296 خورشيدى در كابينهء سوم علاء السلطنه ، مجددا به وزارت داخله رفت . در كابينهء دوم عين الدوله هم كه در اول آذر 1296 تشكيل شد ، پست وزارت داخله را حفظ كرد . از سال 1297 تا 1299 خورشيدى ، والى خراسان بود . پس از كودتاى سوم اسفند 1299 و روى كار آمدن دولت سيد ضياء الدّين طباطبايى ، يكى از دولتمردانى كه به دستور سيد ضياء دستگير و زندانى شد ، قوام السلطنه بود . او در